Vakantiehuis in de Marken en de Bronzi Dorati van Pergola

Voor deze trip vanuit uw vakantiehuis in de Marken nemen wij u mee naar Pergola, aan de andere kant van de Metauro, 39 km van uw vakantiewoning. Pergola ligt nog net in de provincie Pesaro-Urbino, vlakbij de provincie Ancona. U rijdt erheen door een prachtig heuvellandschap. Met veel bochtwerk, dat wel. Maar oh wat een mooie rit.

De Bronzi Dorati

Museo dei Bronzi Dorati e della Città di Pergola
Eigenlijk zijn er weinig redenen om dit provinciestadje te bezoeken, er zijn immers zo veel mooie en zelfs mooiere stadjes in De Marken. Behalve die ene reden dan… En dat maakt een bezoek aan Pergola tot een must. Want midden in dit eenvoudige stadje bevindt zich een museum, natuurlijk in een oud klooster zoals zo vaak in Italië. Naast de obligate lokale altaarstukken en heiligenbeelden bevat het een van de belangrijkste Romeins-archeologische schatten die er in Italië te vinden zijn, een groep bronzen beelden.
Het museum ontleent er dan ook zijn naam aan: Museo dei Bronzi Dorati e della Città di Pergola. Vrij vertaald: het Museum van de Vergulde Bronzen en de stad Pergola.
Die groep vergulde bronzen bestaat uit twee vrouwenfiguren en twee ruiters. Compleet is ze helaas niet meer, delen van figuren en paarden zijn verdwenen, maar de groep is zo uniek dat zij, ondanks het ontbreken van die delen, in ieder klassiek archeologisch handboek hoort te staan. In werkelijkheid is zij echter redelijk onbekend. Ten onrechte, zowel in kunsthistorische en archeologische zin.

Ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius op het Campidoglio in Rome

Ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius
Er is namelijk slechts één bronzen Romeins ruiterstandbeeld dat alom bekend is. Het beroemde beeld van de Romeinse keizer Marcus Aurelius (regeerde van 161 – 180 na Chr). Het beeld bevond zich eeuwenlang midden op het Campidoglio in Rome. Tegenwoordig is het, na een zorgvuldige restauratie, een van de belangrijkste trekpleisters van de Capitolijnse musea. Op het Campidoglio, het door Michelangelo ontworpen plein met geometrische en door elkaar lopende cirkelmotieven, staat nu een kopie. Dit beeld kreeg terecht zo’n belangrijke plaats in de kunstgeschiedenis. Lange tijd was dit het enige Romeinse bronzen ruiterstandbeeld dat uit de oudheid was overgebleven. Het is niet in de smeltovens terecht gekomen omdat men dacht dat het de eerste christelijke keizer Constantijn de Grote (280 – 337na Chr.) voorstelde. Het beeld van Marcus Aurelius dateert uit de laatste decennia van de tweede eeuw. Het beeld is ook belangrijk vanwege de schoonheid en de fabelachtige techniek van bronsgieten die lange tijd verloren is geweest.

De vondst op een akker
En dan, op 26 juni 1946, is daar ineens die vondst van de groep in Pergola. Twee boeren, de broers Giuseppe en Pietro Peruzzini zagen, terwijl ze op hun akkers aan het werk waren in het gehuchtje Santa Lucia di Calamello in de gemeente Pergola, ineens iets schitteren in de grond. Het leek wel goud! Na het oprapen bleek het de vorm van een paardenhoef te hebben. Zou er nog meer in de grond zitten? Een boom die in de weg stond werd geveld. En meer brokstukken kwamen tevoorschijn! In de volgende dagen waarschuwde men de Monumentenzorg van De Marken. Toen werd er officieel verder gezocht. In totaal vond men meer dan 900 kilo metaal verdeeld over iets meer dan 300 stukken van verschillende afmetingen.

Prachtige paardenhoofden

Langdurige restauratie
Na drie jaar bracht men de vondst over naar een bekend restaurator van bronzen voorwerpen in Florence. Het werk vorderde uiterst langzaam, niet het minst doordat veel stukken uiterst klein waren en het moeilijk was die een juiste plaats te geven. Dertien jaar na de vondst was slechts een deel klaar en lag het werk een tijd stil. In 1976 besloot men weer verder te gaan en begon Monumentenzorg van Toscane aan een laatste en definitieve restauratiepoging. Deze duurde elf jaar. In 1987 kon de groep eindelijk, tijdens een speciale zes maanden durende tentoonstelling in het Archeologisch Museum van Florence, aan het publiek getoond worden. De toeloop was enorm. Van toen af heette de groep de ‘Bronzi Dorati’.
De Bronzi Dorati vonden uiteindelijk hun eindbestemming in dat oude klooster in Pergola.

Een gebaar van verzoening

Prachtige presentatie
Figuren en paarden zijn weliswaar niet compleet, maar de uitwerking op de beschouwer is er niet minder om. De presentatie, in een speciale klimaatkamer, is ongelooflijk knap. Wat ontbreekt vul je als vanzelf in gedachte aan. Ieder die er oog in oog mee staat raakt onder de indruk van het hoge artistieke niveau en het uitmuntende vakmanschap van de beeldhouwer-bronsgieter. Prachtig is de detaillering van de paardenhoofden, de tuigage, het gebaar van de ruiter, de houdingen van de figuren, de plooival van de gewaden. Het is allemaal raak getroffen. Onderzoekers dateren de groep uit de jaren twintig na Christus, de keizertijd. Men denkt dat deze groep ooit een plaats had op een triomfboog, in een basilica of een ander belangrijk gebouw. Gezien de kleding en de fraai versierde tuigage moet het gaan om zeer aanzienlijke personen, stellig een familie. De man zal mogelijk een hooggeplaatste militair uit een patriciersgeslacht zijn geweest. Het gebaar, zo nemen geleerden aan, is er een van verzoening en niet van een groet. Dan zou de hand hoger aangebracht zijn en niet zoals hier op hoofdhoogte. De vrouwenfiguren zijn er als een soort eerbetoon aan de belangrijke familie aangebracht. Dat gebeurde wel meer. Als bronzen ruiterstandbeeld is dit waarschijnlijk het vroegste Romeinse voorbeeld.
Ga naar Pergola en sta oog in met deze groep. Een belevenis!

Dit bericht is geplaatst in Vakantie in de marken (Italie). Bookmark de permalink.